दशैमा गाउँ जाँदै गरेको फोटो फेसबुकमा नहाल्न प्रहरीको आग्रह

१८ असोज, काठमाडौं । दशैंका बेला शहरमा रहेको डेरा वा घरमा तालाचाबी ठोकेर गाउँतिर जाने चलन अधीक छ । यस्तो बेलामा रित्तो घरमा चोर छिर्ने पो हो कि भन्ने चिन्ता घरबेटी र प्रहरी दुबैलाई हुन्छ ।

यसै सन्दर्भमा हामीले केन्द्रीय प्रहरी प्रवक्ता डीआइजी विश्वराज पोखरेललाई दशैंको सुरक्षा प्रवन्ध नेपाल प्रहरीले कसरी गरिरहेको छ भनेर चासो राख्यौं । प्रवक्ता पोखरेलले दशैंका बेला कोठामा चाबी ठोकेर घरतिर जाँदा फेसबुक लगायत सामाजिक सञ्जालमा लेखेर नहिँड्न आम नागरिकसँग आग्रह गरेका छन्। घरै बन्द गरेर जाने हो भने नजिकैको प्रहरीलाई जानकारी गराएर जानु राम्रो हुने पोखरेलको सुझाव छ।

दशैं हो भन्दैमा कानून मिच्ने छुट कसैलाई नभएको प्रहरी प्रवक्ता पोखरेलले स्पष्ट पारे । दशैंमा घरभित्र बसेर तास खेल्दासमेत पैसाको लेनदेन गरिएको भेटिए प्रहरीले पक्रन सक्ने पोखरेलले बताए । तर, रक्सी पिएर मातेको व्यक्ति आफ्नै घरैमा शान्तसँग बसिरहेको अवस्थामा उसलाई प्रहरीले नचलाउने पोखरेलले बताए ।

हिन्दु धर्मवलम्बीहरुको महान चाड दशैंलाई लक्षित गरेर नेपाल प्रहरीले देशभर ४२ हजार ६ सय १९ प्रहरी परिचालन गरेको पोखरेल बताउँछन् । दशैंमा हुन सक्ने अपराध पाकेटमारी, जुवातास, ठगीजस्ता अपराधलाई न्यूनीकरण गर्न विशेष सुरक्षा योजना लागू गरेर ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरिएको हो ।

प्रवक्ता पोखरेलका अनुसार समुदाय–प्रहरी साझेदारी कार्यक्रममार्फत दशैं आउनु महिना दिनअघिबाटै सचेतनाको कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो । सुरक्षा सबैको साझा विषय भएकाले सर्वसाधारणसँग हातेमालो गरेर प्रहरी अघि बढेको पोखरेलको भनाइ छ ।

दशैंजस्तो चाडबाडको बेला नेपाल प्रहरीले कसरी सुरक्षाको प्रवन्ध मिलाइरहेको छ त ? प्रहरी प्रवक्ता पोखरेलसँग अनलाइनखबरले गरेको कुराकानी–

दशैंमा विभिन्नखाले अपराध हुने गर्छन् । प्रहरीले शान्ति, सुरक्षालाई कसरी व्यवस्थित बनाइरहेको छ ?

– हरेक चाडपर्वको समयमा के कस्ता घटना हुन्छन् भन्ने विषयलाई नेपाल प्रहरीले विगतका प्रवृत्तिका आधारमा मूल्यांकन गरिसकेको छ । हामीले लगभग पाँच आर्थिक वर्षको अपराधको प्रवृत्ति र कारणको विश्लेषण गरेर अपराधलाई न्यूनीकरण गर्ने हिसाबले नयाँ कार्ययोजना लागू गरेर अघि बढेका छौं । यो वर्षको दशैंमा कुनै नेपाली नागरिकको घरमा आँशु चुहुनु नपरोस्, अप्रिय घटना नहोस् भन्ने हिसाबले योजना बनेको छ ।

खास गरेर दशैंमा सबैभन्दा बढी हुने घटना भनेको सवारी दुर्घटना हो । त्यसपछि कर्तव्य ज्यान, कुटपिट, झैं–झगडा, जुवातास, लागूऔषधसम्बन्धी अपराध बढी हुने गरेको विगतले देखाउँछ । ती सबैलाई रोक्नका लागि हामीले मोबाइल, पिकेट र योजनाअनुसार नियमित चेकिङको व्यवस्था गरेका छौं । त्यसमा भिगरस र सरप्राइज चेकिङ पनि छ । पैदल गस्ती, मोटरसाइकलमा क्यूआरटी, साइकल गस्ती र सादा पोशाकमा प्रहरी परिचालन पनि गरिसकेका छौं ।

नाकामा कुकुरसहितको चेकजाँच टोली खटिएको छ । होटल लजहरुमा हाम्रो विशेष निगरानी छ, आवश्यकता अनुसार ‘कर्डन एण्ड सर्च तथा रेड’ पनि हुनेछ ।

यी सबै कार्यका लागि छुटछुट्टै टोली परिचालित छ । त्यसैले विगतभन्दा यसपटकको दशैं, तिहारमा अपराधका धेरै न्यून मात्र अपराधका घटना हुन्छन् भन्ने नेपाल प्रहरीको अपेक्षा छ ।

जसले साँचोका भरमा घर एक्लै छाडेर बाहिर जानुपर्ने हुन्छ, उहाँहरुलाई नजिकको प्रहरी कार्यालयमा सूचना दिनका लागि पनि अनुरोध गरेका छौं

कार्ययोजना हरेक वर्ष बन्छन् । यो वर्ष अपराधका घटनामा कमी आउनका लागि विगतभन्दा फरक योजना चाहिँ के छ ?

– हामीले विगतको अवस्थालाई विश्लेषण गरेर अपराध वा दुर्घटना हुनसक्ने लगभग ८ हजार ५ सय भन्दा बढी सम्भाव्य स्थानको परिचान गरेर सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेका छौं । यसका लागि करिब ४३ हजार जनशक्ति परिचालित भएका छन् । परिचान गरिएका ती क्षेत्रमा यसपटक हाम्रो प्राथमिकतामा छन् ।

दोस्रो चाहिँ हामीले सवारी दुर्घटनालाई न्यूनीकरण गर्नका लागि धेरै सचेतनामूलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गरिसकेका छौं । अहिले पनि यही १२, १३ र १४ गते हामीले नेपालभरि ‘सवारी चालक सचेतनामूलक अभियान’ चलायौं । त्यसमा पहिलो दिन प्रहरी महानिरीक्षकज्यूबाटै काठमाडौंको नयाँ बसपार्कमा उत्कृष्ट सवारी चालकलाई सम्मानका कार्यक्रम भयो ।

साथै, यो वर्षमा चाडवाडमा कुनै पनि अप्रिय घटना हुन नपओस् भन्ने किसिमले सवारी चालकहरुलाई एउटा सन्देशमूलक कार्यक्रम पनि राख्यौं र सचेत गराएका छौं । त्यसमा चढ्ने यात्रुको भूमिका के रहन्छ र प्रहरीको भूमिका के हुन्छ ? यी सबै विषयमा हामीले अन्तरक्रिया गरेका थियौं । जसले भोलिका दिनमा हुनसक्ने घटना कम हुन्छन् भन्ने हामीले अपेक्षा गरेका छौं ।

अन्य प्रकारका अपराध रोकथामका लागि हामीले आम नागरिकलाई माइकिङ, पर्चा–पम्प्लेट वितरण गरेर सचेतना फैलाइरहेका छौं । जसले साँचोका भरमा घर एक्लै छाडेर बाहिर जानुपर्ने हुन्छ, उहाँहरुलाई नजिकको प्रहरी कार्यालयमा सूचना दिनका लागि पनि अनुरोध गरेका छौं । विभिन्न विधिबाट यसपटक हामीले व्यापक रुपमा सुरक्षा सचेतना र अनुरोधका कार्यक्रम नागरिकसमक्ष पुर्‍याएका छौं ।

दशैंमा घरपरिवार बसेर रमाइलोका लागि तास खेल्ने चलन छ । तपाईंहरुको निगरानी कहाँ–कहाँ हुन्छ ? विगतमा ४/५ हजार रुपैयाँ पनि बरामद गरेका विवरण पनि आएका थिए…

– आर्थिक लेनदेनको हिसाबले खेलिने जुवातासलाई कानूनले निषेध गरेको छ । त्यसैले यसमा बरामद भएको रकम हेर्नेभन्दा पनि निषेधित कार्य कसैबाट गरिएको छ भने त्यसमा कानून आकर्षित हुन्छ भन्ने बुझ्नुपर्छ । त्यस्ता विषय नियन्त्रण गर्ने, रोक्ने र कानून कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी प्रहरीको हो ।

तर, हामी मनोरञ्जनका लागि कसैले आफ्नो परिवारभित्र बसेर तास खेलिरहेको छ भने त्यसमा ध्यान दिँदैनौं । यद्यपि, हार–जितको हिसाबले काहिँ खेल भयो भने त्यसमा कानून आकर्षित हुन्छ । र, कानून आकर्षित हुने ठाउँमा हामीले रोक्नुपर्छ । कानूनी दायरामा ल्याउनुपर्छ ।

उसोभए, घरमा पनि पैसा राखेर खेलियो भने पक्राउ पर्छन् ?

– आर्थिक र हारजितको कुरा जोडियो भने कानूनको दायरामा आउँछ ।

दशैंका बेला मादक पदार्थ सेवन गरेर हिँडेर समाजमा भय सिर्जना गर्ने गरेको पनि देखिन्छ । त्यसलाई कसरी नियन्त्रणमा गर्दै हुनुहुन्छ ?

– कानूनद्वारा बर्जित विषय चाडपर्वका नाममा छुट पाउने अपेक्षा कसैले गर्नुहुँदैन । दशैं भनेर मादक पदार्थ सेवन गर्ने र त्यसले झैंझगडा वा अन्य कुनै पनि किसिमको अपराध भएको छ भने कसैले छुट पाउँदैन ।

तर, कसैले मादक पदार्थ सेवन गरेर घरभित्र बस्छ भने त्यसमा हात हाल्न हामी जाँदैनौं । त्यसैले मुख्य कुरा उसले गरेको कामबाट कानून उलंघन हुनु भएन ।

अन्य नागरिकको हक, अधिकार हनन् हुनु भएन भन्ने हो । कसैको गतिविधिले समाजमा शान्ति सुरक्षा प्रदान गर्न खलल पुर्‍याएको छ कि छैन भन्ने कुरा हाम्रो प्राथमिकता हो ।

केही दिनअघि नागढुंगामा ११/१२ घन्टा जाम भयो भनेर आयो । दशैंमा घर जाने समय र फर्किने बेलामा पनि सडकमा हुने समस्यालाई निराकरण गर्न प्रहरीका तर्फबाट के भइरहेको छ ?

– अहिले काठमाडौं लगायत मुलुकभरिकै सडकको स्थिति हेर्ने हो भने क्षमताभन्दा धेरै गुणा बढी सवारी साधन छन् । र, चाडपर्वको समयमा सबै नागरिक आ–आफ्नो सवारीसाधान लिएर गन्तव्यमा निस्किने हुँदा सडकमा सवारी चाप हुन्छ । यसले गर्दा विभिन्न ठाउँमा घन्टौं जाम हुन सक्ने अवस्था छ ।

सिटी एरिया र लामो दूरीको यात्रामा पनि यो अवस्था देखिन्छ । नागढुंगा सडकखण्डको हकमा चाहिँ विभिन्न समयमा सवारीसाधन सडकमा बिग्रिइराख्ने भएकाले पनि समस्या आउने गरेको छ ।

चोरी भएको अवस्थामा घटनास्थलमा प्रवेश नगरी तत्काल प्रहरीलाई खबर गर्दा अपराध गर्नेलाई समात्न सहज हुन्छ । कुनै पनि विषयमा शंका लागे तत्काल प्रहरी कन्ट्रोल १०० मा फोन गर्नुहुन अनुरोध छ
खास गरेर यो रुटमा एकातिर बाटो साँघुरो र पटक–पटक सवारी साधन बिग्रिँदा ‘टु वे’ सवारी साधान चलाउन अप्ठ्यारो परेको छ । त्यसलाई निराकरण गर्नका लागि काहीँकतै सवारी साधन बिग्रिए तत्काल सुचारु गराएर नियिमित ढंगले सवारी चलाउन छुट्टै टोली खटाएका छौं ।

कतिपय अवस्थामा ट्राफिक नियम उलंघन, तीब्र सवारी चाप, ओभरटेक र लेन अनुशासनको पालना नगर्दा पनि जाम हुन जान्छ । त्यसैले हामीले ट्राफिक प्रहरीको संख्यालाई बढाएर निगरानी पनि थप मजबुत बनाएका छौं ।

त्यसैले हिजोका दिन जुन किसिमको विकराल स्थिति देखिएको थियो, त्यसमा अहिले धेरै सुधार भइसकेको अवस्था छ ।

दशैंको समयमा लुटपाट चोरी, ग्याङ फाइट हुने गरेको देखिन्छ । त्यसबाट जोगिन आम नागरिकले के गर्ने ?

– चाडवाडको समयमा आम नागरिक उत्सवमा रमाउँछन् । तर, सबै उत्सवमा रमाइरहेको मौका छोपेर अपराध गर्नेहरु सल्बलाउने गरेका छन् । चोरी, लुटपाट जस्ता घटना हुने गरेको देखिन्छन् ।

यो समयमा यात्रा गर्दा अपरिचित व्यक्तिले दिएको खानेकुरा तथा पेय पदार्थ सकेसम्म खानुहुँदैन । विभिन्न वहानामा अपराधिक पृष्ठभूमिका व्यक्ति सुराकी गर्न आउन सक्ने भएकाले अपरिचित व्यक्तिलाई घरमा प्रवेश गर्न पनि नदिँदा राम्रो हुन्छ ।

घरका सबैजना बाहिर गएको विषय सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक नगर्नु राम्रो हुन्छ । बहुमुल्य गरगहना लगाएर भिडभाड वा एकान्त ठाउँमा पनि सकेसम्म नहिँड्न हाम्रो सुझाव छ । धेरै नगद घरमा नभई, बैंकमा राख्ने बानी बसाल्नुपर्छ ।

काहीँ पनि चोरी भएको अवस्थामा घटनास्थलमा प्रवेश नगरी तत्काल प्रहरीलाई खबर गर्दा अपराध गर्नेलाई समात्न सहज हुन्छ । कुनै पनि विषयमा शंका लागे तत्काल प्रहरी कन्ट्रोल १०० मा फोन गर्नुहुन अनुरोध छ ।

पछिल्लो समय कतिपय घटनामा प्रहरी आफैं पनि विवादमा मुछिँदै आएको छ । अहिले दशैंको समयमा सबैभन्दा सुरक्षा दिनुपर्ने जिम्मेवारी पनि छ । यो अवस्थामा नेपाल प्रहरी आम नागरिकको अपेक्षा अनुरुपको सुरक्षा दिन कत्तिको सक्षम छ ?

सुरक्षा भनेको साझा विषय हो । यसमा सबैभन्दा पहिले सम्बन्धित व्यक्ति स्वयम्ले ध्यान दिनुपर्छ । त्यसपछि मात्रै प्रहरीको भूमिका आउँछ । त्यसैले शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने विषयमा प्रहरी र आमनागरिक साझा रुपमै अघि बढ्यौं भने त्यस्ता किसिमका घटना हुन पाउँदैनन् ।

प्रहरीले गरेन भनेर आलोचना मात्रै गर्नुभन्दा पनि साथ सहयोग दिनुपर्छ र सुरक्षामा हामी संयुक्त रुपमा जानुपर्छ । जहाँसम्म जनअपेक्षाको कुरा छ, दशैंमा मात्र नभएर अन्य समयमा पनि हामीसँग ठूलो अपेक्षा हुन्छ । सरकारको ‘फ्रन्टलाइन एजेन्सी’ भएकाले पनि ठूलो अपेक्षा राखिनु स्वाभाविक हो ।

शान्ति सुरक्षामा नेपाल प्रहरीले एकदमै राम्रो भूमिका निर्वाह गरिदियोस् । प्रहरीको सेवा प्रवाह निष्पक्ष र पारदर्शी होस्, हरेक किसिमले नेपाल प्रहरी सक्षम देखियोस् भन्ने हिसाबले सरकारको पनि अपेक्षा र चिन्ता छ ।

अहिले त झनै वर्तमान सरकार प्रमुखबाट मन्त्री तहदेखि राज्य संयन्त्रका हरेक प्रमुखसँग कार्यसम्पादन सम्झौताको नयाँ अभ्यास भएको छ । प्रहरीसँग पनि यो किसिमको सम्झौता भएको छ र त्यसमा उल्लेख भएका विषयलाई निश्चित अवधिमा प्राप्ति गर्नका लागि हामी योजनावद्ध ढंगले अघि बढेका छौं । त्यसैले प्रहरीलाई कुनै पनि विषयमा शंका गर्नुपर्ने ठाउँ छैन ।

-यो अन्तर्वार्ता हामीले अनलाईन खबर डट कम बाट साभार गरेका हौँ